2026 жылғы 24–25 қыркүйекте Түркияның Мерсин қаласында әлемдік аграрлық және тамақ өнеркәсібінің өкілдерін біріктірген AgroFoodSummit 2026 саммиті өтті.

Іс-шараны Украинаның бұршақ дақылдары және соя қауымдастығы Жаһандық бұршақ дақылдары конфедерациясымен (GPC) бірлесіп ұйымдастырды. Саммитке Түркия, Украина, Қазақстан және басқа да елдерден өндірушілер, трейдерлер, өңдеушілер, логистикалық компаниялар, инвесторлар мен сала сарапшылары жиналды.

Мерсин халықаралық ауыл шаруашылығы өнімдері саудасындағы стратегиялық маңызына байланысты саммит өтетін қала ретінде таңдалды. Жерорта теңізінің жағалауында орналасқан қала Қара теңіз өңірі, Таяу Шығыс, Африка, Азия және Жерорта теңізі аймағы арасындағы сауда бағыттарын байланыстыратын өңірдегі ірі логистикалық орталықтардың бірі саналады. Оның порт инфрақұрылымы, еркін сауда аймағы және дамыған өңдеу секторы өңірдегі ауыл шаруашылығы тауарларының қозғалысында маңызды рөл атқарады.

Саммитте компания атынан «Атамекен-Агро Трейд» директоры Шухрат Адилов қатысып, «Әлемдік дәнді-бұршақ дақылдары нарығы: ұсыныс пен сұраныс» тақырыбындағы панельдік пікірталаста сөз сөйледі.

Панельдік пікірталасқа Украина, Түркия, Қазақстан, Сингапур, Пәкістан, Бельгия және Үндістанның аграрлық сектор өкілдері қатысты.

Қатысушылар қатарында Armada Foods бас директоры Мехмет Х. Сөнмез; AGT Arbel атқарушы төрағасы әрі GPC өкілі Хүсейин Арслан; Braet-De-Vos аға трейдері Райан Ван Пеневейдж; HnyB Tech-Incubations Pvt. Limited негізін қалаушысы және басқарушы директоры Дипак Парик; MastQalander коммерциялық директоры Махеш Раджа Манглани және Agro-Nomia директоры Онур Ватан болды.

Талқылау әлемдік дәнді-бұршақ дақылдары нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың қазіргі арақатынасына, өндіріс болжамдарына, импорттық сұраныстың өзгеруіне, логистикаға және халықаралық сауда ағындарының трансформациясына арналды.

Әлемдік дәнді-бұршақ дақылдары нарығы жаңа маусымға өндіріс пен сұраныс серпіні әркелкі жағдайда қадам басуда.

Бірқатар елде күтілетін өнім көлемі төмендегенімен, негізгі тұтынушы нарықтар импортқа тәуелді болып қалуда. Сонымен қатар ауа райы жағдайлары, логистикалық шектеулер, геосаяси оқиғалар және тұтынушылық сұраныстың өзгеруі дәстүрлі сауда бағыттарын өзгертуде.

Оңтүстік және Шығыс Азия әлемдік дәнді-бұршақ дақылдары нарығы үшін айрықша маңызын сақтап отыр.

Үндістанда дәнді-бұршақ дақылдарының өндірісі нысаналы көрсеткіштерден төмен болады деп күтілуде. Бұл елдің импорттық өнімге сұранысын сақтайды.

Пәкістан да импортқа құрылымдық тұрғыдан тәуелді болып қалуда. Елде жыл сайын 700 мың тоннадан астам ноқат тұтынылады, ал ішкі өндіріс шамамен 300–350 мың тонна деңгейінде бағаланады. Жасымық пен сары асбұршаққа импорттық сұраныс та жоғары болып отыр.

Қытай да ірі нарықтардың бірі саналады. Елдің ішкі асбұршақ өндірісі 1,5 млн тоннаға дейінгі деңгейде бағаланса, тұтыну көлемі шамамен 3,4 млн тоннаға жетеді. Сонымен қатар 2026/27 маркетингтік жылы әлемдік асбұршақ өндірісі төмендейді деп күтілуде. Бұл халықаралық ұсыныс пен сауда ағындарына қосымша әсер етуі мүмкін.

Қазақстан Орталық Азиядағы дәнді-бұршақ дақылдарының маңызды өндірушісі әрі экспорттаушысы болып қала береді.

Жасымық егілетін алқаптар қысқарғанымен, өзге дәнді-бұршақ дақылдарының экспортын ұлғайту мүмкіндіктері сақталуда. Сонымен бірге халықаралық нарықтардағы үлесті одан әрі кеңейту көбіне тиімді логистиканы дамытуға байланысты.

Теңізге шығатын жолы жоқ экспорттаушы ел ретінде Қазақстан үшін тасымалдау құнының бәсекеге қабілеттілігі, халықаралық көлік дәліздеріне қолжетімділік, шекара маңындағы инфрақұрылым және экспорт бағыттарын әртараптандыру әлемдік ауыл шаруашылығы өнімдері саудасындағы орнын нығайтудың шешуші факторлары болып табылады.

Түркияда қызыл жасымық өніміне қатысты болжамдар төмендеу жағына қарай қайта қаралды. Бұған дейін өнім көлемі 350–400 мың тонна болады деп болжанса, қазіргі бағалау шамамен 250 мың тоннаны құрайды.

Түркияның дәнді-бұршақ дақылдарын өңдеу мен қайта экспорттаудағы елеулі рөлін ескерсек, өнім көлемінің төмендеуі импорттық шикізатқа сұранысты арттырып, өңірлік саудаға әсер етуі мүмкін.

Ал Украина жаңа маусымға асбұршақтың айтарлықтай ұсыныс көлемімен қадам басуда: қазірдің өзінде шамамен 779 мың тонна өнім жиналған. Бұл украиналық экспорттаушыларға халықаралық нарықтарда, соның ішінде Азияда өз орнын нығайтуға мүмкіндік береді.

AgroFoodSummit 2026 аясындағы талқылаулар аграрлық нарықтардың өзара тәуелділігі артып келе жатқанын көрсетті.

Бір өңірдегі өндіріс көлемінің өзгеруі басқа өңірлердегі сұранысқа, бағаларға және сауда ағындарына барған сайын күштірек әсер етуде. Сонымен қатар логистика, нарықтарға қолжетімділік, өнім сапасы және берік халықаралық серіктестік байланыстар бәсекеге қабілеттіліктің негізгі факторларына айналуда.

Халықаралық салалық іс-шараларға қатысу «Атамекен-Агроға» әлемдік нарық үрдістерін қадағалауға, нарықтың жетекші қатысушыларымен тәжірибе алмасуға, іскерлік байланыстарды кеңейтуге және Қазақстанның ауыл шаруашылығы өнімдерін халықаралық нарықтарда ілгерілетудің жаңа мүмкіндіктерін зерделеуге мүмкіндік береді.